Op 29 januari is het precies vijf jaar geleden dat de Bredestraat 94 werd gekraakt. "Dat gaan jullie nooit redden", was een veelgehoorde reactie. Maar in deze vijf jaar werd deze ruïne omgebouwd tot een van de mooiste plekjes van Nijmegen. Niet dat het een eitje is om op deze manier te leven, met alle onzekerheid en ongemakken. Maar daartegenover staan een vrijheid, een collectiviteit en vooral een hele hoop plezier, die niet in geld uit te drukken zijn. Hier een nostalgisch terugblikje in tekst en beeld.

Op een koude vrijdagavond, 29 januari 2004, werd het boerderijtje aan de Bredestraat 94 gekraakt. Dat was niet moeilijk want de deur stond open. Het honderd jaar oude pand in Hees had ruim zeven jaar leeg gestaan en dat betekende dat het een smerige bende was. De eerste maanden was de situatie in het pand vrijwel onleefbaar, maar de schaftketen boden een comfortabel onderdak. Toen de lente begon aan te breken waren de meest noodzakelijke reparaties al uitgevoerd met de hulp van veel vrienden en buren. Inmiddels begon de groep bewoners langzaam te groeien...

Een eigenaardig gezelschap

Studenten, arbeiders, hippies, beroepsactivisten, veganisten, shoarmaboeren, politici, kunstenaars, stadsmensen, boerinnen, inheemse Nijmegaren,  vluchtelingen uit nabije en verre oorden. Zo'n mix is een garantie dat er altijd wat te beleven is. Natuurlijk is het belangrijk dat er ergens een gemene deler is, maar die is op de Bredestraat altijd duidelijk aanwezig: iedereen heeft wel een of andere manier gevonden om een actief te zijn in de buitenwereld, soms via betaald werk, maar meestal via vrijwilligerswerk. Zo werd de Bredestraat een klein actiecentrum zonder pretenties, waar je altijd weer andere en nieuwe perspectieven tegenkomt om naar de wereld te kijken.  

In de afgelopen vijf jaar hebben al zo'n veertig mensen korte of lange tijd onderdak gevonden aan de Bredestraat 94. We besloten al snel om ruimte beschikbaar te stellen aan vluchtelingen die meestal via Stichting Gast bij ons terecht komen. Mensen die door de Nederlandse overheid op straat geklinkerd zijn, vinden zo in ieder geval nog een droge plek en een bord warm eten. Met behulp van veel mensen uit onze omgeving en natuurlijk onze buren van kringloopwinkel Overal krijgen ze zelfs kleding en een beetje inkomen.

Het Erwtenproject

Een ander gezamenlijk project dat de afgelopen vijf jaar op de Bredestraat is gedraaid, is het zogenaamde Erwtenproject. De leerlingen van groep acht van basisschool de Aquamarijn komen dan in onze tuin hun eigen erwtensoort kweken. We kwamen in contact met deze school uit het Waterkwartier via het Milieu Eductie Centrum. Het Erwtenproject is onderdeel van een internationaal programma voor het behoud van biodiversiteit. De erwten zijn afkomstig van een zadenbank, en de bedoeling is dat iedere leerling een nieuwe generatie van zijn specifieke soort kweekt. Om eerlijk te zijn hebben sommige kinderen hun erwtjes wel eens laten uitsterven, maar het gaat natuurlijk vooral om het wroeten in de aarde en het kennismaken met de herkomst van ons voedsel. Dit wordt altijd gecombineerd met uitstapjes in de buurt, naar heemtuin de Kaardebol bij ons in de straat en onze achterburen van Helicon MBO Opleidingen, Tuin- & Dierverzorging.

Drie ton

Het pand is eigendom van de gemeente, die het in 1994 aankocht zonder een duidelijk plan. Al sinds de jaren tachtig had de gemeente aan de bewoners van Hees beloofd dat er een park zou komen als buffer tussen de woonwijk en het industriegebied. De laatse jaren is dit weer actueel vanwege de aanleg van de stadsbrug. Hierdoor zal de Energieweg een stuk drukker worden, en de Vereniging Dorpsbelang Hees is al jaren in een felle strijd verwikkeld met allerlei instanties, om de plannen voor de Stadsbrug zo mens- en milieuvriendelijk te krijgen. Inmiddels is Park West in de zone rond de Bredestraat grotensdeels gerealiseerd.

In het kader van deze ontwikkelingen werden we op de hoogte gesteld van het voornemen van de gemeente om het pand te koop aan te bieden aan de woongroep. Het pand met 1100 vierkante meter grond werd getaxeerd op drie ton. De woongroep heeft op allerlei manieren geprobeerd om een alternatief plan te ontwikkelen, waarin onder andere de educatieve projecten een belangrijke rol speelden. Briefwisselingen en gesprekken met wethouders en ambtenaren volgden, maar de gemeente was niet geïnteresseerd en over de koopsom viel niet te onderhandelen.

Intussen verstreken de jaren en hebben we dankzij toegewijde krachtinspanningen drie ton kunnen sparen. Drie tonnen schijt uit onze composttoilet wel te verstaan. Maar het blijft een goeie grap. 

En nu?

De huidige bewoners op dit moment weer in gesprek met de gemeente. Wie weet dat door de kwakkelende huizenmarkt en een beetje gezond verstand aan de kant van de gemeente nu eindelijk een mooie oplossing kan worden gevonden om het pand te behouden. De gemeente zou moeten inzien dat het maatschappelijk nut dat door zulke leefgemeenschapjes wordt geproduceerd, nauwelijks uit te drukken is in geld. Als iedere buurt, iedere straat in de stad een plekje als de Bredestraat 94 zou hebben, dan zouden heel wat gemeentelijke afdelingen en overgesubsidieerde maatschappelijke instellingen hun deuren kunnen sluiten. Bovendien zijn dan de woningnood en de leegstand in één klap opgelost. Maar zolang het niet zo werkt in deze wereld, zal er voor iedere centimeter vrijheid en autonomie gevochten moeten worden...

Meer foto's kun je hier vinden.