Het was erg druk in Lux. Toen we er aankwamen, stond er een heel erg lange rij mensen te wachten om hun gereserveerde kaartjes op te halen. En er stonden ook al wat mensen te hopen, dat niet iedereen komt opdagen, zodat ook zij nog een plekje zouden kunnen vinden in de zaal. De lezing was dus uitverkocht.

Een persoonlijke impressie van de lezing van Naomi Klein in Lux op 10 oktober 2007 

We kregen een korte inleiding, en toen begon Naomi Klein uit te leggen hoe ze het boek heeft geschreven. Bij een van haar vorige boeken, 'No Logo', heeft ze van tevoren een plan gemaakt, en het boek volgens dat plan geschreven, binnen één jaar.

Bij 'The Shock Doctrine' ging dat heel anders. Ook hier had ze een plan gemaakt, alleen pakte het elke keer weer anders uit. Het schrijven duurde veel langer, het boek werd veel dikker, en haar theorie over hoe het allemaal in elkaar zit veranderde tijdens het proces van het schrijven voortdurend.

Het boek begon met de film 'TheTake', een film over de crisis in Argentinië en over hoe de mensen ermee omgingen. Naomi woonde in Argentinië toen de economische crisis uitbrak. De ontwikkelingen toen schijnen een heel sterke indruk op haar gemaakt te hebben.

Haar boek is heel sterk gericht tegen het neo-liberalisme, en voor het kanenianisme. Het neo-liberalisme wil alles privatiseren, en holt op die manier de staat uit. Zuid Amerika werd sinds de jaren ' 70 als proeftuintje hiervoor gebruikt. Juist hier bleek ook enkele jaren geleden dat het systeem niet werkt, een economische crisis brak uit en het uitgeholde staatsapparaat had geen idee hoe erop te reageren. Mensen namen hun lot weer zelf in de hand, en zetten coöperatieven op in failliete fabrieken. Deze coöperatieven bestaan nog steeds.

Het contrast met de inval in Irak was schrijnend, daar werd door Bush meteen alles verkocht,  behalve de rechten op de olie. Alles werd geprivatiseerd, door ingehuurde private bedrijven (contractors). 80% van het defensiebudget van de VS gaat trouwens naar contractors. Een holle staat als de VS kan dan ook iemand als Bush als president hebben ...

Het neo-liberalisme heeft een crisis nodig om veranderingen door te zetten. Dit wordt ook letterlijk gezegt, door Milton Freedman. Hij beweert, dat door een crisis het politiek ongewenste ineens politiek onafwendbaar wordt, ' the political impossible becomes political inevitable'. Het neo-liberalisme heeft een draaiboek klaar liggen om te reageren op elke crisis die zich aandient. Het is geen incident, dat binnen een week na de tsunami in Sri Lanka de stranden die van de vissers waren, ineens waren verkocht aan grote hotelketens. Ze heeft hiervoor nog een heleboel meer voorbeelden. Het gaat zelfs zover, dat het neo-liberalisme oorlogen inicieerd om een crisis te veroorzaken, zogenaamd als reaktie op de tegenstander, zie Falkland oorlog en de inval in Irak. Het doel is een verdere privatisering, en beknotting van de mensenrechten (privacy), want alles staat in dienst van het geld.

Het betoog van Naomi Klein kwam heel gepassioneerd en overtuigend over, en tegelijk heel rustig en beschaaft. Daardoor spreekt ze niet alleen anders-globalisten aan, maar een veel bredere doelgroep, eigenlijk iedereen die open staat voor een kritische benadering van de huidige economie. Ze spreekt graag en veel, en herhaalt steeds weer haar boodschap, met steeds weer nieuwe voorbeelden. De boodschap is, dat een crisis een shock toestand veroorzaakt bij een bevolking, en het neo-liberalisme van deze korte tijd van shock gebruik maakt om ongewensde wetten door te drukken, keer op keer.

Er was ook een anzet voor een oplossing in haar betoog, ook al ging ze niet in op concrete vragen over wat we nu moeten doen. Het gaat haar er vooral om, dat informatie moet worden verspreid, dat je niet schrikt als er iets gebeurd. Shock is per definitie tijdelijk, en kan bevochten worden met kennis. En als een bevolking niet schrikt, en alert is op de manier hoe het neo-liberalisme misbruik van een crisis zou willen maken, kan zij zich ertegen verzetten.

Het was een boeiende lezing, waarbij de twee journalisten een beetje uit te toon vielen. Het hele stuk is op internet te bekijken. En voor een heel korte versie van haar boodschap kan ik het filmpje op haar website (7 minuten) aanbevelen, www.naomiklein.org/main dat zegt eigenlijk al helemaal waar het haar om gaat.

Hilde Spille
15 oktober 2007